Cảnh báo: Ngộ độc Methanol từ rượu không rõ nguồn gốc & Dấu hiệu nhận biết

Trong những năm gần đây, tình trạng ngộ độc methanol do uống rượu không rõ nguồn gốc đang trở thành vấn đề nhức nhối tại Việt Nam. Không chỉ gây tổn thương não bộ vĩnh viễn, mù lòa, loại “cồn công nghiệp” này còn cướp đi sinh mạng của nhiều người chỉ sau một cuộc nhậu.

Vì Methanol không có mùi vị khác biệt rõ ràng so với rượu thực phẩm (Ethanol), nạn nhân thường vô tình sử dụng mà không hề hay biết. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ ngộ độc methanol là gì, nhận diện rủi ro và trang bị kiến thức để bảo vệ chính mình và gia đình. Hãy cùng Nhà thuốc An Thịnh tìm hiểu nhé!

Methanol là gì và tại sao lại xuất hiện trong rượu?

Methanol là gì?

Methanol (công thức hóa học là CH₃OH), thường được gọi là cồn công nghiệp. Đây là dung dịch không màu, dễ bay hơi, thường được sử dụng làm dung môi, nhiên liệu, chất chống đông hoặc trong sản xuất sơn…

Lưu ý quan trọng: Methanol rất độc với cơ thể người và tuyệt đối không được dùng làm thực phẩm như Ethanol.

Nguồn gốc của Methanol?

Methanol nguyên chất được tổng hợp lần đầu tiên vào năm 1661 bằng cách thủy phân gỗ Hoàng Dương. Đến nay methanol được sản xuất trong công nghiệp bằng phản ứng hóa học với cơ chất sử dụng phổ biến là carbon monoxide (CO), carbon dioxide (CO2) và khí hydro (H2). Trong tự nhiên tồn tại một số loại vi khuẩn sinh ra methanol thông qua phản ứng chuyển hóa kỵ khí nhưng sau đó methanol lại phản ứng với oxy chuyển hóa thành khí CO2 và nước. Do đó lượng methanol sinh ra do phản ứng lên men của vi khuẩn tự nhiên có số lượng không đáng kể.

Tại sao rượu lại chứa Methanol?

Mặc dù độc hại, Methanol vẫn xuất hiện trong các loại rượu trôi nổi vì:

• Lợi nhuận: Methanol rẻ hơn Ethanol rất nhiều. Gian thương thường pha cồn công nghiệp vào rượu để giảm chi phí.
• Quy trình chưng cất kém: Rượu tự nấu thủ công, không loại bỏ hết tạp chất (aldehyde, methanol) sinh ra trong quá trình lên men.

Cảnh báo nguy hiểm: Khi uống rượu chứa cả Ethanol và Methanol, cơ thể sẽ ưu tiên chuyển hóa Ethanol trước. Điều này khiến các triệu chứng ngộ độc Methanol bị trì hoãn, xuất hiện muộn, khiến bác sĩ và bệnh nhân dễ bỏ sót “thời gian vàng” để cấp cứu.

Thực trạng ngộ độc Methanol đáng báo động tại Việt Nam

Tập quán uống rượu tự pha chế, rượu ngâm thuốc, rượu “quê” không nhãn mác là nguyên nhân chính dẫn đến các ca tử vong. Theo thống kê tại Trung tâm Chống độc – Bệnh viện Bạch Mai, tỷ lệ tử vong ở các ca ngộ độc methanol nặng lên tới 30-50%.

Các vụ việc điển hình gần đây (Cập nhật năm 2025)

• Vụ việc tại Hải Phòng: 7 người nhập viện, 1 người tử vong sau bữa tối gia đình dùng rượu ngâm thảo dược. Các nạn nhân đều có biểu hiện mờ mắt, khó thở sau một đêm.

• Vụ ngộ độc rượu Sơ Ri (Ninh Thuận): Một nhóm khách du lịch uống phải rượu có hàm lượng methanol vượt ngưỡng cho phép hơn 1.000 lần (xét nghiệm lên tới ~10.730.571 mg/l), dẫn đến tử vong và nguy kịch.

• Ngộ độc do cồn sát trùng giả: Ghi nhận trường hợp tại Hà Nội hôn mê sâu do uống nhầm cồn y tế giả (thực chất là cồn công nghiệp pha methanol).

Cơ chế gây độc và liều lượng tử vong

Methanol nguy hiểm với cơ thể như thế nào?

Methanol hấp thu rất nhanh qua đường tiêu hóa (trung bình 5 phút) và đạt nồng độ đỉnh sau 30-60 phút. Ngoài ra, nó cũng có thể hấp thu qua da và đường hô hấp.

Khi vào cơ thể, Methanol chuyển hóa thành Acid Formic. Đây chính là nguyên nhân gây ra:

• Toan chuyển hóa (Máu bị nhiễm axit).

• Tổn thương thị giác (Gây mù lòa).

• Tổn thương não bộ và thần kinh trung ương.

Liều lượng gây chết người

Methanol độc đến mức nào?

• Nồng độ trong máu từ 20mg/dl: Bắt đầu gây tổn thương mắt và toan chuyển hóa.

• Uống 30-100ml methanol nguyên chất: Có thể gây tử vong.

• Chỉ 4ml: Đủ để gây suy giảm thị lực và mù lòa vĩnh viễn.

Dấu hiệu nhận biết ngộ độc Methanol

Triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 30 phút, hoặc muộn hơn nếu uống kèm rượu ethanol. Quá trình ngộ độc chia làm 2 giai đoạn:

1. Giai đoạn kín đáo (Vài giờ đến 30 giờ đầu): Biểu hiện nhẹ như say rượu thông thường, ức chế thần kinh, dễ bị bỏ qua.

2. Giai đoạn ngộ độc rõ rệt:

Hãy đến ngay cơ sở y tế nếu thấy các dấu hiệu sau:

• Mắt: Nhìn mờ, nhìn đôi, sợ ánh sáng, cảm giác như có màn sương trắng trước mắt (Dấu hiệu đặc trưng nhất).

• Thần kinh: Đau đầu dữ dội, chóng mặt, lơ mơ, sau đó hôn mê sâu, co giật.

• Tiêu hóa: Nôn nhiều, đau bụng dữ dội.

• Hô hấp: Thở nhanh, sâu (do nhiễm toan chuyển hóa), khó thở.

• Toàn thân: Tụt huyết áp, đau mỏi lưng, cứng gáy.

Phân biệt ngộ độc Methanol với các tình trạng khác

• Ngộ độc ethanol: Nhiễm toan chuyển hóa do ngộ độc ethanol đơn thuần thường nhẹ và toan lactic, toan ceton nhẹ, không có nhiễm toan phối hợp và bệnh nhân hồi phục nếu không có chấn thương, biến chứng khác. 
• Hôn mê do đái tháo đường: Tiền sử, hôn mê kèm tăng đường huyết và hôn mê hạ đường huyết.
• Hôn mê do ngộ độc thuốc an thần, gây ngủ: tiền sử dùng thuốc, hôn mê sâu yên tĩnh, xét nghiệm tìm thấy độc chất trong dịch dạ dày, nước tiểu.
• Sốc phản vệ: Cả sốc phản vệ lẫn ngộ độc Methanol đều có thể gây chóng mặt, lơ mơ, tụt huyết áp, khó thở, buồn nôn và mệt mỏi trong những trường hợp nặng

Biến chứng nguy hiểm và cách xử trí

Biến chứng

Nếu không cấp cứu kịp thời, nạn nhân phải đối mặt với:

• Mù vĩnh viễn.

• Tổn thương não bộ (giống bệnh Parkinson).

• Suy đa tạng, suy hô hấp, trụy mạch.

• Tử vong.

Hướng dẫn xử trí cho người bệnh

• Ngừng ngay việc uống rượu.

• Khi có biểu hiện ngộ độc, người nhà cần kê gối thấp cho nạn nhân để nôn hết rượu ra.

• Đưa nạn nhân tới bệnh viện gần nhất để nhận được sự giúp đỡ kịp thời, đặc biệt là những bệnh nhân có dấu hiệu ngộ độc nặng.

Phòng tránh ngộ độc rượu

• Nói KHÔNG với rượu không rõ nguồn gốc: Chỉ mua và uống các loại rượu có nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, có tem bảo đảm của cơ quan chức năng.

• Không tin vào “cảm giác”: Bạn không thể phân biệt methanol bằng cách ngửi, nếm hay nhìn màu sắc. Đừng bao giờ thử rượu lạ.

• Cẩn trọng với hóa chất gia dụng: Các loại cồn sát trùng, nước rửa kính, dung môi… cần được bảo quản kỹ, dán nhãn cảnh báo và để xa tầm tay trẻ em.

• Các cơ sở kinh doanh thuốc và sản phẩm sát khuẩn y tế: phải kiểm tra nhãn mác trước khi bán, không kinh doanh sản phẩm sát khuẩn có chứa Methanol và hướng dẫn rõ mục đích sử dụng Methanol cho người mua.

Ngộ độc methanol từ rượu không rõ nguồn gốc không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn là mối nguy lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Việc lựa chọn rượu có nguồn gốc rõ ràng, được cấp phép lưu hành, đồng thời nhận biết sớm các dấu hiệu ngộ độc để cấp cứu kịp thời chính là chìa khóa giúp giảm thiểu hậu quả đáng tiếc. Chủ động bảo vệ mình trước nguy cơ ngộ độc rượu methanol cũng chính là góp phần bảo vệ sức khỏe cho gia đình và toàn xã hội.

👉  Nếu cần tư vấn, hãy đến ngay Nhà thuốc An Thịnh hoặc nhắn tin qua page nhà thuốc để được các dược sĩ tư vấn tận tình, chu đáo và chính xác. Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng mọi người trên con đường chăm sóc sức khỏe của mình!

Thông tin liên hệ

NHÀ THUỐC AN THỊNH

Địa chỉ: 16 Lãn Ông, Phan Bội Châu, Hồng Bàng, Hải Phòng

 Hotline/Zalo: 0355 984 828